Klasyfikacja samochodów opancerzonych

W artykule przedstawiono współczesne kierunki rozwojowe samochodów opancerzonych oraz problemy z nimi związane. Ponadto zaproponowano sposób klasyfikowania samochodów opancerzonych co jest pewnym novum dotychczas takich prób nie podejmowano.

Fot. Milcar

Samochody patrolowo interwencyjne

Oprócz obecnych wozów bojowych, głównie gąsienicowych oraz kołowych, silnie opancerzonych i uzbrojonych, które mogą być wykorzystane w konfliktach o dużym natężeniu, potrzebne są, nie występujące dotychczas, nowe kategorie pojazdów: wysoce mobilnych, lekko opancerzonych i uzbrojonych, przeznaczonych do prowadzenia walki z grupami zbrojnymi wyposażonymi w broń maszynową oraz ładunki wybuchowe. Ze względu na ich funkcję, nową kategorię pojazdów nazwano SPI (Samochody Patrolowo-Interwencyjne).

W naszym kraju prace badawczo-rozwojowe nad tego typu samochodami rozpoczęto w Wojskowym Instytucie Techniki Pancernej i Samochodowej w grudniu 2003 r. Projektem krajowego SPI jako pierwsze zainteresowało się Biuro Operacji Antyterrorystycznych Komendy Głównej Policji, biorąc pod uwagę własne potrzeby oraz doświadczenia z dramatycznej operacji w Magdalence w grudniu 2003 r. Po przeprowadzeniu badań prototypu pierwsze egzemplarze pojazdu DZIK 1 zakupiła policja w grudniu 2004 r. W czerwcu 2005r., podjęto prace nad prototypowym rozwiązaniem pojazdu DZIK 2, przeznaczonego dla Żandarmerii Wojskowej. Kolejnym krokiem było wykonanie wersji Dzik 3 na zamówienie armii irackiej.

Należy wspomnieć, że pierwsze pojazdy SPI zostały opracowane już w latach 70-tych, w państwach południowej Afryki. Potrzeba pozyskania samochodu lekko opancerzonego i odpornego na miny, ma związek z zagrożeniem ze strony grup partyzanckich, działających na pograniczu RPA, w Namibii, Angoli, Zairze, Kongu i w innych państwach tamtego rejonu. Szczególnie przemysł zbrojeniowy RPA - państwa, które w czasach apartheidu było obłożone embargiem na dostawy uzbrojenia - podejmował się własnych opracowań niezbędnych środków walki.

Założeniem konstrukcji SPI było umożliwienie przewozu kilkuosobowego patrolu wojskowego lub policyjnego, w sytuacji zagrożenia ostrzałem z broni maszynowej takiej jak AKm, po szosach, drogach gruntowych, bezdrożach, a w miastach po gruzowiskach i przeszkodach typu barykady. Poważnym zagrożeniem były miny oraz inne ładunki wybuchowe, pozostałe po wojnie albo ustawiane celowo.

Charakterystyczne cechy pojazdów SPI, są adekwatne do przeznaczenia, a mianowicie:
a) zazwyczaj mieszczą 6...10 żołnierzy lub funkcjonariuszy z odnośnym uzbrojeniem i wyposażeniem, co uznano za optymalne dla sprawnego wykonania zadań patrolowania i ewentualnej interwencji,

b) uzbrojeniem pokładowym jest karabin maszynowy (kalibru 7,62 mm rzadziej 12,7mm), ewentualnie lekki moździerz, a ostatnio automatyczny granatnik 40 mm. W niektórych pojazdach, żołnierze mogą prowadzić ogień z wnętrza wozu, na boki i do tyłu, przez otwory strzelnicze,

c) ochrona przed pociskami zazwyczaj odpowiada l, a ostatnio 2 poziomowi wg Stanag 4569 (poziom 1: odległość strzału 30m, amunicja: 7,62x51 NATO ball, V=833m/s; 5,56x45 NATO SS109, V=900m/s; 5,56x45 NATO M193, V=937m/s) (poziom 2: odległość strzału 30m, amunicja 7,62x39API BZ, V=695m/s, pocisk z rdzeniem stalowym),

d) ochrona przed minami jest zróżnicowana. Najczęściej spełnia wymagania poziomu l wg Stanag4569 (granaty ręczne, odłamki pocisków haubicy oraz małe ładunki wybuchowe eksplodujące pod pojazdem). Natomiast niektóre pojazdy mają specjalnie dużą ochronę przed minami, uzyskaną poprzez specjalne ukształtowanie bardzo grubego dna samochodu. W ten sposób ludzie wewnątrz wozu zostają ochronieni, mimo że podwozie i koła ulegają zniszczeniu

e) powszechnie są stosowane szyby kuloodporne,

f) bardzo często stosowane są koła wyposażone w specjalne wkładki umożliwiające dalszą jazdę, w przypadku uszkodzenia ogumienia przez pociski lub minę,

g) wszystkie samochody są zbudowane na podwoziach terenowych 4x4 lub 6x6. Wynika to z potrzeby zapewnienia możliwości jazdy, także po drogach gruntowych, bezdrożach, zniszczonych szosach i miejskich gruzowiskach,

h) wyposażenie pojazdów SPI, najczęściej obejmuje: środki łączności radiowej, urządzenia nawigacyjne, przyrządy obserwacji w nocy, a także znaczne zapasy amunicji, paliwa i żywności. Zależnie od warunków klimatycznych samochody są wyposażone w urządzenia ogrzewania, wentylacji, klimatyzacji, itd.

Główną wadą samochodów z tej kategorii jest stosunkowo słaba i często niewystarczająca ochrona załogi przed ostrzałem z broni kalibru 12,7 mm i wyższych a także przed minami i improwizowanymi ładunkami wybuchowymi, które staję się największą zmorą żołnierzy biorących udział w bojowych patrolach.